KIŞIN ISINIRKEN ÖLÜME GÖTÜREN GAZ: "KARBONMONOKSİT"

Sıcak havaları geride bıraktığımız bugünlerde ‘lodos’ rüzgârı ısınmaya çalışan kişilerin zehirlenmesine neden olabiliyor. Ülkemizde yanlış kullanım, ihmal ve çoğunlukla da bilgisizlik yüzünden her yıl birçok kişi kış aylarında soba zehirlenmesiyle karşı karşıya kalıyor. 

Karbonmonoksit gazı; tüp gazı, benzin, doğal gaz, gaz yağı, kömür ve odun gibi yapısında “karbon” bulunan yakıtların yanması veya tam olarak yanmaması sonucunda oluşan ve dumanda yer alan zehirli bir gazdır. Ülkemizde karbonmonoksit gazı zehirlenmelerinin yaklaşık %90’ı Eylül-Mart ayları arasında yaşanmaktadır. Karbonmonoksit gazı; renksiz, tatsız ve kokusuz olması sebebiyle hissedilmesi kolay özelliklere sahip değildir.
 

Zehirlenmelere ne sebep oluyor?

Türkiye’de Güneybatıdan esen lodos rüzgârı, estiği bölgenin hava koşullarından dolayı sıcak hava taşıyan bir rüzgârdır. Bu durumda hem sobayı boğar, hem de bacanın çekiş gücünü büyük ölçüde azaltır. Karbonmonoksit gazına maruz kalan insanların dokularına yeterli oksijen taşınamaz ve vücuttaki oksijen azalarak karbonmonoksit ile yer değiştirir. Kalp, beyin ve diğer organlar çalışamaz hale gelir. Bu da hastalıklara ve en kötüsü ölümlere neden olur.

Karbonmonoksit zehirlenmesine karşı alınacak tedbirler…

* Bacalar standartlara uygun olmalı ve mutlaka yalıtımlı olmalı,
* Verimli bir yanma için bacalar çatıdan en az 1 metre yukarıda olmalı,
* Soba kurulmadan borular ve baca iyice temizlenmeli,
 
* Kış ortasında da ikinci bir baca temizliği daha yapılmalı,
* Kullanılan yakıtın standartlara uygunluğu kontrol edilmeli ve özellikle kömürün alındığı satıcıya çok dikkat edilmeli,
* Soba yanarken içine aşırı yakıt konulmamalı,
* Özellikle lodoslu havalarda mümkünse soba yakılmamalı, zorunlu ise gece yatarken mutlaka tam olarak söndürülmelidir.
* Sönmekte olan sobaya kesinlikle tutuşması güç olan yakıt konulmamalıdır.

Zehirlenme genelde kendini; sersemlik, baş ağrısı, yoğun yorgunluk hissi, mide bulantısı, kas koordinasyonunda zayıflama ve bilinç kaybı ile belli eder. Karbonmonoksit zehirlenmesinde ateş görülmez. Ama evinizde soba gibi ısınma araçları var ise ve ateş dışında sayılan diğer belirtilerin bir veya birkaçını yaşıyorsanız ya da çevrenizdekilerin yaşadığını düşünüyorsanız; öncelikle temiz hava alabilmek için camları açın. Açık havaya çıkıldığında ya da tehlikeden uzaklaştırıldığında hava yolu açık değilse hava yolu açılmalı, solunum yoksa Temel Yaşam Desteğine başlanmalıdır. Tüm bu uygulamaların doğru ve zamanında yapılabilmesi için ilkyardım ekipleri ile irtibata geçin. Ağır zehirlenmelerde yüksek dozda (%100) oksijen tedavisi uygulanmalı, kalp ve sinir sistemi fonksiyonları yakından takip edilmelidir.